[Tex-nl] Nederlandse aanhalingstekens in pdfLaTeX

Hans Hagen pragma at wxs.nl
Thu Dec 5 16:01:54 CET 2013


On 12/5/2013 3:42 PM, Johan Vromans wrote:
> Hans Hagen <pragma at wxs.nl> writes:
>
>> On 12/5/2013 1:23 PM, Johan Vromans wrote:
>>> Hans Hagen <pragma at wxs.nl> writes:
>>>
>>>> de '' `` input is eigenlijk een pseudo ligatuur, net als -- en ---, en
>>>
>>> [citation needed]
>>
>> why? if you key in --- and get an 'emdash' that means that some magic
>> is going on in tex and as - is not an active character it has to be
>> font magic ... fl ff fi ffl ffi fff ij ae oe ... these are considered
>> ligatures but -- --- `` '' use the same mechanism ... you can see this
>> kind of mapping with:
>
> Excuus voor de mogelijke verwarringg, mijn vraag was typografisch van
> aard. Vanuit de typesettingliteratuur is mij namelijk niets bekend dat ”
> een ligatuur zou zijn voor ’’, etc. Leergierig als ik ben wilde ik daar
> even meer van weten.

daarom noem ik het ook een *pseudo* ligatuur: er wordt gebruik gemaakt 
van tex's ligatuurmechanisme om de invoer te tranformeren

> Eerlijk gezegd twijfel ik ook een beetje aan je antwoord, wat ik gezien
> jouw grondige kennis van zaken niet snel doe. Ik hoop althans dat *TeX
> de mapping van naastelkaargelegen f en l naar ligatuur fl toch op een
> ander niveau (fontniveau) afhandelt dan de omzetting van '' naar ”
> (inputniveau).

nee, dat gebeurt op hetzelfde niveau:

invoer ''   -> 2 char nodes -> 1 lig (glyph node)

invoer ---  -> 3 char nodes -> 1 lig node (endash) + 1 char node -> 1 
lig node (emdash)

invoer ffi  -> 3 char nodes -> 1 lig node (ff) + 1 char node (f) -> 1 
lig node (ffi)

tex heeft geen input translatie (omega wel) ... evt kan men ' actief 
maken (een macro dus die vooruit kijkt) en een vorm van invoer 
translatie doen

in traditioneel tex vindt dit process vroeg plaats, dus vermengd met de 
expansie van macros en translatie in een node list; een complicatie is 
dat soms ligature decomposition plaatsvindt (unboxed content); verder is 
er natuurlijk de nodige interferentie met afbreken (discretionaries); 
een voorbeeld van beinvloeding van dit proces is f{}i wat een ligatuur 
verhindert hoewel in een later stadium (afhanlijk van wat men met boxes 
doet)  die ligatuur toch weer kan opduiken

in luatex is hyphenation, ligature building, kerning strikt gescheiden

> Ligatuur impliceert vormverandering. Als ik het woord "fiets" wijder
> spatieer verwacht ik "f i e t s" en niet "fi e t s". Maar een wijder
> gespatieerd "“hoi”" wordt (hopelijk) toch echt "“ h o i ”" en niet
> "‘ ‘ h o i ’ ’".

dat is inderdaad een ander verhaal ... overigens, de wide engines (xetex 
en luatex) gebruiken opentype fonts en die hebben die '' ligatuur hacks 
niet; echter, in die fonts wordt weer op andere manieren het concept 
ligatuur misbruikt, omdat het een n -> 1 mapping is (hoewel sommige 
fonts gewoon 1 -> 1 mappen); bovendien is daar een wat geavanceerder 
mechanisms mogelijk zodat "fijn" niet "fi j n" wordt maar "f ij n" 
hoewel voor zover ik weet alleen latin modern dat ondersteunt

Hans

-----------------------------------------------------------------
                                           Hans Hagen | PRAGMA ADE
               Ridderstraat 27 | 8061 GH Hasselt | The Netherlands
     tel: 038 477 53 69 | voip: 087 875 68 74 | www.pragma-ade.com
                                              | www.pragma-pod.nl
-----------------------------------------------------------------


More information about the TeX-NL mailing list